Што значат вредностите на калории и хранливи состојки наведени на прехранбените производи?
11 август 2026
Одговара: ЛекарИнфо редакција
Нутритивното означување претставува секоја информација на пакувањето на прехранбен производ што се однесува на енергетската вредност (број на калории) или на макро- и микронутриентите: белковини, јаглехидрати, масти, растителни влакна, натриум, витамини и минерали.
Информациите од нутритивното означување обично се групирани на два начина:
- Група 1: енергетска вредност, количина на белковини, јаглехидрати и масти.
- Група 2: енергетска вредност, количина на белковини, јаглехидрати, шеќери, масти, заситени масни киселини, растителни влакна и натриум.
Нутритивните изјави на пакувањата треба да се базираат на аналитичка документација поврзана со составот на производот. За жал, не сите производи имаат целосни податоци за составот на декларацијата.
За потрошувачите е важно да знаат дека нутритивните информации можат да се изразуваат на 100 g, на 100 ml, по пакување или по порција, додека информациите за витамините и минералите мора да се изразуваат како процент (%) од препорачаниот дневен внес (% RDA), а можат да бидат прикажани и графички. RDA (Recommended Dietary Allowances) се препорачани дневни количини на микронутриенти (витамини и минерали), кои зависат од возраста, полот и состојбата (лактација или бременост) на секоја личност.
Како да се користат овие информации?
Прво треба да се тргне од тоа дека дневната енергетска потреба кај жените изнесува околу 2000 kcal, а кај мажите околу 2500 kcal. Потоа следи потребата за внес на одделни нутриенти и читање на декларациите. Потрошувачот ги собира дневните внесови и се труди да внесува разновидна храна за да се обезбедат сите потребни нутритивни состојки.
Примери на дневни потреби:
- Енергетска вредност: жени 2000 kcal, мажи 2500 kcal
- Белковини: жени 50 g, мажи 60 g
- Јаглехидрати: жени 270 g, мажи 340 g
- Масти: жени 70 g, мажи 80 g
- Заситени масти: жени 20 g, мажи 30 g
- Растителни влакна: жени 25 g, мажи 25 g
- Натриум (сол): жени 2,4 g (6 g сол), мажи 2,4 g (6 g сол)
- Шеќери: жени 90 g, мажи 110 g
- Вкупни масти: жени 16 g, мажи 21 g
- Омега-6 масти: жени 14 g, мажи 18 g
- Омега-3 масти: жени 2,2 g, мажи 2,7 g
- Омега-3 EPA/DHA масти: жени 0,2 g, мажи 0,2 g
- Омега-3 ALA масна киселина: жени 2,0 g, мажи 2,5 g
- Мононезаситени масти: жени 34 g, мажи 29 g
Важно за внесот на масти:
- Намаз со ниска содржина на маснотии – една лажичка содржи околу 3% од дневната препорачана количина на заситени масти.
- Намаз со средна содржина на маснотии – една лажичка содржи околу 9% од дневната препорачана количина на заситени масти.
- Намаз со висока содржина на маснотии – една лажичка содржи околу 19% од дневната препорачана количина на заситени масти.
Кога станува збор за слаткарски производи, обрнете внимание дали на декларацијата пишува дека не содржат трансмасти.
Одговорот е преведен и приреден од архивата на ЛекарИнфо и има општ, информативен карактер. Не е совет за вашиот конкретен случај.
Слични прашања
- Што да се јаде, а што да се избегнува кај инсулинска резистенција?
- Како да се добие на телесна маса?
- Каков треба да биде начинот на исхрана кај прекумерна телесна тежина?
- Дали месото е штетно и како да се заменат сладките во исхраната?
- Зошто имам течна столица една година по отстранувањето на дебелото црево?
- Која е правилната хигиена при подготовка на овошје и зеленчук?