ЛекарИнфо.мк — вашиот онлајн лекар

Маслиново масло, сончогледово масло или маст за готвење - што е најдобро?

11 август 2026
Одговара: ЛекарИнфо редакција
Растителните масла се важен состојка на многу јадења. Учествуваат во формирањето на мирисот и збогатувањето на вкусот, им даваат на јадењата сочност и мекост. Најчесто се користат за подготовка на сосови, преливи, мајонез, за пржење во длабока и плитка маст, како и за подготовка на колачи. Маслиновото и сончогледовото масло имаат висока содржина на незаситени масни киселини кои организмот не може сам да ги синтетизира, па затоа нивната употреба во исхраната високо се препорачува. Незаситените масни киселини имаат поволно влијание врз липидите во крвта, односно го намалуваат нивото на ЛДЛ (лошиот) холестерол, а го зголемуваат нивото на ХДЛ (добриот) холестерол. Исто така, во маслиновото и сончогледовото масло се наоѓа витамин Е, кој е силен антиоксиданс и го штити организмот од штетни надворешни влијанија. Важно е да се нагласи дека при термичка обработка маслото се разградува, што значително влијае на неговата биолошка вредност. Освен разградувањето на масните киселини и витамините, како и промената на бојата и вкусот, се создаваат и слободни радикали и транс-масни киселини кои имаат многу лошо влијание врз здравјето. Тие можат да предизвикаат пробавни проблеми како гадење и дијареа, а докажано е дека делуваат и канцерогено и мутагено. Исто така, со консумирање на термички обработено масло доаѓа до пораст на ЛДЛ холестеролот во крвта. Поради овие причини, важно е да се избегнува секаква термичка обработка на маслата, како што се пржење и печење. Меѓутоа, доколку тоа мора да се направи, треба да се користи што постабилно масло, односно масло со повисока точка на чадење, како што се палминото масло и маслото од коскички од грозје, кои се сметаат за најстабилни. Точката на чадење претставува температура на која доаѓа до брза разградба на маста и никогаш не треба да се загрева масло до таа температура. Маслата можат да се загреваат до 180°C. За да ја зачуваме биолошката вредност на маслата, а со тоа и своето здравје, потребно е да се избегнува нивната термичка обработка, па се препорачува маслата да се користат како преливи за намирници, без или по термичка обработка. Маслиновото масло, најголемиот природен извор на мононезаситени масни киселини, претставува едно од најквалитетните и најздрави масла. Пржењето храна во поголеми количини не се препорачува, но доколку сепак се прави, може да се користи свинска маст, која не ја менува својата структура при загревање на високи температури.

Одговорот е преведен и приреден од архивата на ЛекарИнфо и има општ, информативен карактер. Не е совет за вашиот конкретен случај.

Слични прашања

Назад кон областа: Диететика и исхрана