Дали кафето е штетно?

Кафето е еден од најпознатите извори на кофеин. Најчесто консумирани напивки со кофеин се шолја турско кафе (околу 115 mg), шолја еспресо (околу 100 mg), шолја филтер кафе (околу 145 mg) и шолја инстант кафе (околу 85 mg). Кофеинот е психоактивна супстанца која е предмет на многу истражувања, често со спротивставени резултати. Познато е дека кафето подобрува концентрација и внимание, го подига расположението, го намалува чувството на умор и одржува будност. Порано истражувањата главно се фокусираа на негативните аспекти на консумирањето кафе, како несоница, остеопороза, анемија и хипертензија. Секојдневното внесување кафе несомнено ја зголемува зависноста од кофеин. Во бременост, две шолји кафе се сметаат за преголема доза кофеин бидејќи влијае на производството на хормоните кортизол и адреналин. Голема количина кафе во текот на денот може да предизвика нервоза и анксиозност. Од друга страна, поновите епидемиолошки студии потврдуваат бројни позитивни ефекти на кафето, како намален ризик од Паркинсонова и Алцхајмерова болест, дијабетес тип 2, рак на црниот дроб и простата, што се должи и на кофеинот и на другите биоактивни состојки на кафето, особено полифенолите. Според Харвардската школа за јавно здравје, ефектите врз здравјето се слични и кај обичното и кај декафеинизираното кафе, што укажува на улогата на полифенолите. Некои истражувања покажуваат дека жени кои пијат две до три шолји кафе дневно имаат намален ризик од депресија за 15%, а тие кои пијат четири шолји - за 20%. Смета се дека умерена консумација на кофеин (до 200 mg дневно, односно три помали шолји кафе) има позитивен здравствен ефект, особено ако се ограничи млекото и шеќерот во кафето. Затоа, умерено уживање во утринското кафе е во ред, најдобро по појадок. Меѓутоа, кај луѓе со несоница треба да се знае дека му треба до осум часа за кофеинот целосно да излезе од организмот, па затоа треба да се избегнува консумирање кафе во вечерните часови. Кофеинот е растворлив во масти, брзо се ресорбира од дигестивниот тракт и веќе по 15 минути од испивање на кафето настапува максимално дејство во организмот. Кофеинот во желудникот го стимулира лучењето на хлороводородна киселина, а го намалува работата на ензимот пепсин, што го забавува варењето и може да предизвика горушица - затоа луѓе со проблеми во горниот дел на дигестивниот тракт не треба да пијат кафе пред јадење. Маслата кои му даваат специфичен вкус и арома на кафето можат да ја надразнат слузницата на желудникот и цревата. Кофеинот исто така го блокира внесувањето на калциум и магнезиум од храната, па треба внимание кај остеопенија. За кафето често се вели дека е ароматична дрога, а некои експерти го рангираат на петто место по тежина на одвикнување, по хероин, никотин, кокаин и алкохол. Кафето може да предизвика психичка и физичка зависност и толеранција - многу луѓе што редовно пијат кафе во текот на неделата приметуваат симптоми (најчесто главоболка) кога нагло намалуваат внес за викенд. Заклучок: клучна е умереност во внесот на сите состојки од исхраната, вклучувајќи и кафе.