Каква исхрана се препорачува кај Кронова болест?

Кај Кроновата болест, која најчесто се јавува кај помлади лица, може да биде зафатен било кој дел од цревото, но најчесто се јавува во завршниот дел на тенкото црево и во дебелото црево. Одржувањето на нутритивниот статус е важно, бидејќи може да дојде до потхранетост на пациентот, како последица на намален внес на храна, намалена апсорпција на хранливи материи, како и поради загуба на содржина преку дигестивниот тракт. Најчесто, по поставувањето на дијагнозата, пациентите добиваат од своите гастроентеролози општи препораки за намирници кои треба, односно не треба да се користат. Кај некои пациенти со поблага форма на болеста, таквата корекција на исхраната е доволна. Меѓутоа, честопати потребно е да се обрати внимание кон лекар специјалист за исхрана, бидејќи пристапот кон пациентите со оваа болест е индивидуален - на некои пациенти одредени намирници им одговараат, додека на други им предизвикуваат нелагодност. Ако пациентот исклучи многу намирници од исхраната, поголема е можноста да се појави потхранетост, која води кон слабеење на имунитетот и склоност кон инфекции, поради што советот на лекар е неопходен при составувањето на индивидуален јаделник. Затоа, во акутната фаза на болеста неопходно е да се зголеми калорискиот внес, како и внесот на белковини, бидејќи пациентите често, поради страв, внесуваат мали количини храна или речиси воопшто не јадат. Лицата со хронични воспалителни цревни заболувања можат да јадат сите видови супи и чорби од посно месо (пилешко, говедско, телешко), како и крем-супи од зеленчук и месо, и пасирани зеленчукови чорби. Во супите може да се додаде ситна тестенина, а во чорбите ориз или гриз. Погодни се компир-тестенини, тестенини од ориз и пченка, тестенини од хељда, како повремен дел од јаделникот. На лицата со Кронова болест им се препорачува исхрана со мала количина квасец. Не се дозволени пржени кисели тесто-производи. Најдобро е умерено да се јаде тост или леб печен претходниот ден, или двопек. Покажано е дека пациентите кои имаат исхрана без квасец или внесуваат мали количини квасец имаат поповолна клиничка слика. Зеленчукот најдобро е да се пасира. Може да се јаде во вид на пире од еден или повеќе видови зеленчук. Погодни се варена или динстана морков, компир во сите форми (само не пржен), спанаќ, блитва, карфиол, цвекло, добро зреен и излупен домат, тиквички, пасиран грашок, ситно сецкана зелена салата. Посно говедско и пилешко месо, како и риба (туна, скуша, лосос, ослец) може да се вари, динста или пече, но кожата од рибата треба да се отстрани пред јадење. Јајцата се јадат меко варени, до два пати неделно, а од млечните производи дозволени се обран јогурт (особено пробиотски), кисело млеко, кефир, посен млад сир, пробиотски сирења и сирења од типот „зденка“. Лактобацилите можат да се внесат во организмот преку разни ферментирани млечни производи. Lactobacillus GG успешно ги штити слузниците на желудникот и цревата, ја одржува нормалната цревна перисталтика и ја поттикнува апсорпцијата на вода, електролити (особено калциум) и други хранливи материи. Со свежото млеко треба да се биде многу внимателен, а ако постои непоносливост на лактоза, целосно да се исклучи од исхраната. Овошјето треба да се јаде во вид на компот од излупено овошје или како процедени сокови од овошје, а можат да се јадат и стругани јаболка, добро зреени банани, печена тиква. Повремено можат да се јадат мелени ореви, лешници и бадеми. Се препорачува внес на две лажици маслиново масло дневно (олеинска киселина) и два до три оброка масна морска риба неделно. Кај чести проливести столици се губи значителна количина течност и електролити од организмот, па постои опасност од дехидрација. Газирани слатки пијалаци и засладени овошни сокови треба да се избегнуваат за надополнување на течности, бидејќи шеќерот дополнително ја извлекува водата од телото и не го скратува траењето на проливот. Течноста се надополнува со незасладени овошни или билни чаеви, негазирана минерална вода и супи од ориз, палента, компир и морков. Пудинг на обрано млеко, малку мед и мармалад, бисквити, колачи од ориз и корнфлекс, како и „petit beurre“ бисквити се избор на слатки. Ако лекарот му соопштил на пациентот дека има цревни ограничувања, таканаречени делумни цревни опструкции, односно дека одредени делови на цревата се стеснети, неопходно е целосно да се избегнува сирово овошје и зеленчук, особено богати со целулоза, каде што се јаде и кожичката и семето, како кај јаболката, орасите, пуканките, семките, суво грозје, трици и производи од цело зрно. Кај овие пациенти многу е важно храната добро да се џвака. Внесот на витамини и минерали во форма на суплементи зависи од клиничката состојба на пациентот, лабораториските наоди, како и од изборот на прифатливи намирници во исхраната. Најчесто се опишани дефицити на железо и фолна киселина кај улцерозен колитис и Кронова болест, па треба да се побара совет од лекар за дозата на препорачаните суплементи како дополнување на исхраната. Во акутната фаза на болеста, кога се појавуваат грчеви и пролив, треба да се премине само на чај (камилица, матичник, лист од капина и дуња, боровинка) и на ориз добро сварен во вода, без маснотии и млеко, слузести супи од овес и јачмен, двопек. Кога состојбата ќе се подобри, јаделникот се дополнува со пасиран компир, млад пробиотски сир, немасен јогурт, кисело млеко, добро сварено телешко или варено младо бело пилешко месо. Постепено се воведува во исхраната исклучиво термички обработено овошје (компот, пире или печено), а потоа, во зависност од фазата на закрепнување, и стругани јаболка, добро зреени банани, свежо цедени овошни сокови, но не се земаат на празен стомак. По смирувањето на состојбата се преминува на проширен јаделник и консумирање на препорачаните намирници во повеќе помали оброци. Оброкот не смее да биде преобилен и брзо консумиран, а храната треба добро да се џвака. Со правилна исхрана заболеното лице активно се вклучува во борбата за сопственото здравје, бидејќи природата на нивната болест, која се јавува во повремени бурни бранови, значително влијае врз квалитетот на нивниот живот и социјалните контакти и е исцрпувачка.