Што е рекурентен јувенилен паротитис?

Хроничниот паротитис се нарекува уште и рекурентен, поради основната карактеристика на ова заболување. Тоа се јавува ненадејно со акутни симптоми, кои постепено се смируваат во текот на неколку дена, а потоа заболувањето продолжува и се одржува со знаци на хронична инфекција, по што може да настапи асимптоматски период. Заболувањето скоро исклучиво го зафаќа паротидната жлезда, со појава на еднострано, а поретко двострано отекување. Започнува со ненадејна појава на болен оток на паротидната жлезда, кој се зголемува во текот на џвакањето, а потоа малку се намалува. Отокот на жлездата е со променлива големина, обично трае 3 до 7 дена, а потоа спонтано се повлекува. При палпација отокот е безболен или лесно болен, со еластично мека конзистенција, и го зафаќа само жлезденото ткиво. Со притисок се појавува згустена плунка која се разлева, а во неа при бавно истекување се забележуваат делови со примеси на гноен, делумно замаглен, а понекогаш и бистар секрет со белузлави пахулки. Количината на секрет е значително намалена. Пациентот чувствува постојана сувост во устата и непријатен вкус. Понатамошниот тек на болеста е непредвидлив, бидејќи веднаш по акутната фаза може да следи долготраен хроничен тек во кој, освен лесно, едвај забележливо зголемување на жлездата, нема други знаци на заболување. Акутниот сијалоаденит (воспаление на плунковните жлезди со акутен тек), предизвикан од бактерии, најчесто ги зафаќа големите плунковни жлезди, во прв ред паротидната, а потоа поднижничката (субмандибуларна). Акутното воспаление на подјазичната жлезда е поретко. Дијагнозата се поставува врз основа на епидемиолошки податоци, клиничка слика и серолошки испитувања. Крвната слика укажува на вирусна инфекција, амилазите во серумот и урината се покачени, а можна е и изолација на вирусот на примарни клеточни култури. Дијагнозата на паротитис најчесто се поставува врз основа на типичен клинички наод. Меѓутоа, дијагнозата на другите манифестации на болеста, особено ако не се придружени со паротитис, бара лабораториска потврда. Во смисла на диференцијална дијагноза, можат да се направат серолошки анализи на mumps вирус (вирусот кој предизвикува заушки), бидејќи е можно да се работи за реакција на организмот на тој вирус, при што клиничката слика е нешто поблага доколку детето е вакцинирано. Може да се направат IgM и IgG антитела на mumps вирус за да се исклучи заушки како причина. Вирусот на заушки може да се докаже со серолошки методи (најчесто ELISA тест), со кои се откриваат антитела од класата IgM, а по 3-4 недели и IgG антитела. Од дополнителните анализи на крвта може да се направи анализа на амилаза од серум, бидејќи истата е покачена во крвта и урината (при паротитис и панкреатитис). Треба да се земат во предвид и паротитиси со друга вирусна етиологија, како инфлуенца А, параинфлуенца, коксаки вируси, херпес вирус, и вирус на лимфоцитен хориоменингитис. Во предвид доаѓаат и бактериски инфекции, како Staphylococcus aureus, Streptococcus viridans, Haemophilus influenzae, пиогени стафилококи, ешерихија коли и други. Секако се препорачува да се утврди причината за паротитисот. Доколку е можно, може да се направи брис на устната празнина, особено во нивото на изводниот канал на паротидната жлезда, и во договор со надлежниот педијатар да се направат серолошки анализи за да се утврди дали причината е вирусна. Подобра варијанта секако би било да се работи за бактериско воспаление, бидејќи тие можат да се лекуваат со антибиотици, само е потребно лекувањето да трае согласно антибиограмот и доволно долго, додека вирусните инфекции се лекуваат само симптоматски, односно со лекови за олеснување на симптомите. Може да се побара и мислење од инфектолог за дополнителна консултација.